Menu

Biografie

Dimitri Chostakovitch

Dmitri Dmitrrijevitsj Sjostakovitsj werd op 25 september 1906 geboren in Sint-Petersburg. De honderdste geboortedag van deze beroemde componist werd in 2006 wereldwijd gevierd met concerten, lezingen en festivals.

Het leven van Sjostakovitsj stond in het teken van zijn haat-liefdeverhouding met het regime van de Sovjetunie. Als muzikaal wonderkind werd hij aanvankelijk op handen gedragen; zijn eerste symfonie, die hij componeerde toen hij 19 jaar oud was, werd zeer goed ontvangen. In de jaren twintig kon hij zich rustig ontwikkelen, maar toen Stalin aan de macht kwam was het met de artistieke vrijheid gedaan. Geruime tijd moest hij in zijn onderhoud voorzien als pianist bij films. Daardoor kwam hij in contact met filmmakers als Leonid Trauberg die hem vroegen muziek voor hun films te schrijven. Zo ontstond de muziek bij films als Nieuw Babylon en Odna. Sjostakovitsj zou altijd filmmuziek blijven schrijven.

In 1934 ging Sjostakovitsj’ opera Lady Macbeth van Mtsensk in twee verschillende ensceneringen in première. Aanvankelijk was de Russische kritiek enthousiast, maar de dag nadat Stalin een uitvoering had bijgewoond verscheen in de Pravda een artikel onder de titel ‘Chaos in plaats van muziek’, waarin Sjostakovitsj’ muziek met de grond gelijk gemaakt werd. Er is gespeculeerd dat Stalin, die geen cultureel kanon was, de tekst heeft gedicteerd. De componistenbond liet Sjostakovitsj vallen; hij was zijn leven niet zeker, want er werden mensen voor minder opgepakt en afgevoerd naar Siberië. Pas met de première van de Vijfde Symfonie in 1937 werd het oordeel over zijn muziek weer wat gunstiger. Al in 1938 werd het werk in Parijs, Londen en New York uitgevoerd; door de oorlog moest Nederland wachten tot 1947. Het zou niet de laatste keer zijn dat Sjostakovitsj in ongenade viel, al was hij ook steeds een dankbaar propagandamiddel voor het regime, dat zijn populariteit in de rest van de wereld graag uitbuitte. In de loop van zijn carrière, en vooral toen hij in het buitenland steeds bekender werd, kreeg Sjostakovitsj onder andere de Stalinprijs toegekend. In 1961 trad hij – zij het onder grote druk- toe tot de Communistische Partij.

Eén van Sjostakovitsj meest aansprekende –en bekende- werken is de Zevende Symfonie (de ‘Leningradsymfonie’). Het werk ontstond tijdens het beleg van Leningrad in 1941. Het eerste deel heeft steeds sterker aanzwellend thema dat volgens de Sovjet-propaganda de aanval van de Nazi’s op de stad verbeeldt, iets dat later door de componist werd tegengesproken.

In totaal schreef Sjostakovitsj 15 symfonieën en evenzovele strijkkwartetten. Die laatsten gelden als hoogtepunten in de kamermuziek. Van de concerten moeten het Eerste Celloconcert in Es op. 107 (1959) genoemd worden, dat werd geschreven voor de wereldberoemde cellist Mstislav Rostropovitsj, en het vermoedelijk nog mooiere Eerste Vioolconcert in a op. 99 (1948), dat is opgedragen aan de violist David Oistrach.

Agenda